:: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਦਿੱਲੀ) ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੰਥਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ   :: ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2019 : ਕਾਂਗਰਸੀ ਵਰਕਰ ਘਰੋ-ਘਰੀ ਮੰਗਣਗੇ 'ਨੋਟ ਤੇ ਵੋਟ'   :: ਹੁਣ ਹਰ ਚੀਨੀ ਪਣਡੁੱਬੀ 'ਤੇ ਰਹੇਗੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ   :: ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਹੋਈ ਘੁੰਡ-ਚੁਕਾਈ, ਕਿਹਾ-'ਭੇਦਭਾਵ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ'   :: ਦਿੱਲੀ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ, ਰੱਦ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼   :: ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਕਾਲੀਆਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ ਕਾਰਵਾਈ: ਫੂਲਕਾ   :: ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ. ਕੇ. ਨਾਲ exclusive ਗੱਲਬਾਤ   :: ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਦਹਾੜਿਆ ਜੀਕੇ, ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ, ਫਿਰ ਜਾਊਂ ਵਿਦੇਸ਼   :: ਆਰਟੀਕਲ 35-ਏ 'ਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ 'ਚ ਅੱਜ ਸੁਣਵਾਈ, ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਚ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧ   :: ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਮੁਲਾਕਾਤ   :: ਰੂਸ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਖਰੀਦਣ ਚੱਲੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਘੁਰਕੀ   :: ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਦੀ ਕੈਬਿਨਟ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ   :: ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਮੋਦੀ ਤੇ RSS ’ਤੇ ਵਾਰ, ਕਿਹਾ ਨਾਗਪੁਰ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਰਕਾਰ   :: ਆਪ' ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਮਗਰੋਂ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ   :: ਮੋਦੀ ਦੀ ਨੋਟਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਨਵਾਂ ਖੁਲਾਸਾ, ਕਸੂਤਾ ਘਿਰਿਆ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ

Weather

Patiala

Click for Patiala, India Forecast

Amritsar

Click for Amritsar, India Forecast

 New Delhi

Click for New Delhi, India Forecast

Advertisements

AdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisementAdvertisement
ਵਿਦਾਈ PRINT ਈ ਮੇਲ
vidai.jpgਵਿਦਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਵੁਕ ਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਹਰ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਭੈਣ ਜਾਂ ਧੀ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵੁਕਤਾ ਭਰਪੂਰ ਦੇਖੀ ਗਈ ਵਿਦਾਈ ਨੂੰ | ਹਰ ਔਰਤ ਆਪਣੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੇ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ | ਪੇਕੇ ਘਰ ਦੇਹੜੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਵਿਦਾਈ ਦੇ ਪਲ ਦਿਲ ਤੇ ਦਿਮਾਗ 'ਚ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਭਾਂਵੇ ਔਰਤ ਬੁੜ੍ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ | ਸੰਨ 2010 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਮਾਸੀ ਜੀ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ ਤਾਂ ਵੀਰੇ ਦਾ ਸਾਲਾ (ਨਵੀਂ ਭਾਬੀ ਦਾ ਭਾਈ) ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਨੱਚਿਆ | ਖੂਬ ਨੱਚ-ਨੱਚ ਉਸ ਨੇ ਭੈਣ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਪਰ ਵਿਦਾਇਗੀ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਜਿੰਨਾ ਰੋਇਆ ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਐਨਾ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ | ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸੀ ਜੀ ਵੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਗਏ | ਉਦੋਂ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੇ ਅਰਥ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ | ਮੈਂ ਮਾਂ ਤੇ ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਕਿਉਂ ਰੋਨੇ ਓ ਮਾਂ ਤੇ ਮਾਸੀ ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਭਾਬੀ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲੇ ਆ |' ਪਰ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ |

ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਧੀ ਜੰਮੇ ਤੇ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਮੇਰੀ ਤੁੱਛ ਸੋਚ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸ਼ਾਇਦ ਤਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਕਿ ਧੀ ਤਾਂ ਬੇਗਾਨਾ ਧਨ ਹੈ ਸਾਡੇ 'ਚ ਪਿਆਰ ਪਾ ਕੇ ਇਸ ਨੇ ਬੇਗਾਨੀ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ | ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਕਹਿ ਦੇਣਾ 'ਮਾਂ ਮੈਂ ਨੀਂ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣਾ' ਮਾਂ ਨੇ ਕਹਿ ਦੇਣਾ, 'ਪੁੱਤ ਧੀਆਂ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਨੀਂ ਰੱਖੀਆਂ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਮ ਬੰਦੇ ਆਂ |' ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਮਾਂ ਨੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੋਸਤ-ਮਿੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੋਚਣਾ ਜੇ ਦੋ ਕੁ ਸਾਲ ਮਾਂ ਕੋਲ ਹੋਰ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਆਹ ਮਤਲਬ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ | ਪਰ ਧੀ ਤੇ ਫ਼ਸਲ ਕਦੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਘਰ ਰੱਖੀਆਂ ਨੇ?
ਦੇਖ-ਪਰਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਗਣੇ ਦਾ ਦਿਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਿਨ ਵੀ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਬੰਨ੍ਹੇ ਦਿਨ ਕਦ ਰੁਕੇ ਨੇ? ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਦਿਨ ਘਟਣ ਲੱਗੇ ਤਿਉਂ-ਤਿਉਂ ਮਨ 'ਚ ਬੈਰਾਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਗਈ | ਕਦੇ ਤਾਂ ਇੰਝ ਹੋਣਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗ ਆ ਜਾਣੀ ਫਿਰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣੀ ਮਨ 'ਚ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠਣੇ, 'ਨਵਾਂ ਘਰ ਕਿਵੇਂ ਦਾ ਹੋਊ? ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਕਿਵੇਂ ਦਾ ਹੋਊ?' ਪਤਾ ਨੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਮਾਹੌਲ ਮੁਤਾਬਿਕ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਿਆ ਵੀ ਜਾਊ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਵਾਲ ਮਨ 'ਚ ਉੱਠਦੇ ਤੇ ਦੱਬ ਜਾਂਦੇ | ਕਈ ਵਾਰ ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਰੋ ਵੀ ਲੈਣਾ ਪਰ ਜਦੋੋਂ ਮਾਂ, ਮਾਸੀਆ, ਮਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਫਿਰ ਸੋਚਣਾ ਕਿ ਇਹ ਵੀ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਏ ਨੇ ਤੇ ਹੁਣ ਕਦੇ ਪੇਕਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ | ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਕਰਨਾ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਕਿੰਝ ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਢਲ਼ ਜਾਂਦੀਆ ਨੇ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ?
ਮੰਗਣੇ ਦਾ ਮਿੱਥਿਆ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ | ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ | ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹਨਾ ਸੀ | ਨਵੇਂ ਮਹਿਮਾਨ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ ਮੰਗਣੇ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਨੱਚਣ-ਕੁੱਦਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰਾ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਿਆ | ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਦੀਪੀ ਮੈਨੂੰ ਖਿਝਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਦੀਦੀ ਤੁਸੀਂ ਰੋਏ ਕਾਹਤੋਂ ਨੀ?' ਮੈਂ ਕਿਹਾ, 'ਅੱਜ ਕਿਹੜਾ ਮੈਂ ਸਹੁਰੇ ਜਾਣਾ ਸੀ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦੀ?' ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹੱਸਣ ਲੱਗੇ | ਮੰਗਣੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਭਾਵੁਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸ਼ਾਇਦ ਦੀਪੀ ਨੂੰ ਹਾਸੇ 'ਚ ਬੋਲੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਸੀ | ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਚਿੱਠੀ ਤੋਰੀ ਗਈ | ਸਕੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਡੱਬੇ ਦੇਣ ਲਈ ਮਠਿਆਈ ਘਰੇ ਬਣਵਾਈ ਗਈ | ਹਰ ਵੇਲੇ ਘਰ 'ਚ ਰੌਣਕ ਰਹਿੰਦੀ | ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ :-
'ਲੰਮੀਏ ਤੇ ਲੱਝੀਏ ਲਾਲ ਖੰਜੂਰੇ
ਕਿਹਨੇ ਵਰ ਟੋਹਲਿਆ ਨੀ ਦੂਰ ਏ....
ਬਾਬਲ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ
ਉਹਨੇ ਵਰ ਟੋਹਲਿਆ ਨੀ ਦੂਰ ਏ ...'

ਐਨੇ ਬੋਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ, ਮੈਂ ਹਉਕੇ ਲੈ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੀ | ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗੇ ਕੇ 'ਪੁੱਤ ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਚੱਲੀ ਆਂ ਜਿੱਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਲੋਕ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਲਾਉਂਦੇ ਨੇ ਤੂੰ ਰੋਨੀ ਕਿਉਂ ਏ?' ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਹੋਊਾਗੇ ਤੇ ਮੈਂ ਐਨੀ ਦੂਰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਪਾਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆਂ ਕਰੂੰ?' ਏਨਾ ਕਹਿ ਮੈਂ ਰੋਣ ਲੱਗੀ | ਜਸਵੀਰ ਮਾਸੀ ਨੇ ਭਾਵੁਕ ਗੀਤ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ | 'ਏ ਕੰਵਲ ਤੂੰ ਰੋਨੀ ਕਿਉਂ ਐ ਦੇਖ ਸਾਡੇ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਰੋਂਦਾ ?' ਮੇਰੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਵੀਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਸੁਹਰੇ ਜਾਣਾ?' ਮੈਂ ਇਕਦਮ ਵੀਰੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ | 'ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਆ ਜੇ ਅਸੀਂ ਨੀ ਜਾਣਾ, ਤੂੰ ਦੇਖੀ ਜਦ ਤੂੰ ਵਿਦਾ ਹੋਊਾਗੀ, ਮੈਂ ਜਮਾ ਨੀ ਰੋਣਾ ਤੂੰ ਕੰਨ ਬਹੁਤ ਖਾਨੀ ਆ ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਏਨੀ ਦੂਰ ਵਿਆਹ ਰਹੇ ਆਂ' ਵੀਰੇ ਦੀ ਐਨੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲੱਗੀ | ਮਾਂ ਨੇ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾਇਆ 'ਪੁੱਤ ਚੁੱਪ ਕਰ ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਵਾ-ਰਵਾ ਪਤਲੀ ਕਰ ਦੇਣਾ | ਚੁੱਪ ਕਰ ਮੇਰੀ ਸਿਆਣੀ ਧੀ |'
ਜਿਉਂ-ਜਿੳਾੁ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿਨ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਗਏ ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਘਟਦੀ ਗਈ | ਬੋਲਣ ਦਾ ਵੀ ਘੱਟ ਹੀ ਜੀਅ ਕਰਦਾ | ਜਿਸ ਦਿਨ ਮਹਿੰਦੀ ਦੀ ਰਸਮ ਸੀ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਬੀਆਂ, ਭੈਣਾਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਮਹਿੰਦੀ ਲਗਵਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ | ਮਾਸੀ ਜੀ ਦੀ ਨੂੰ ਹ ਜਗਜੀਤ ਭਾਬੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਾਵੁਕ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਦੇਖ ਕਿਹਾ 'ਦੀਦੀ ਤੁਸੀਂ ਰੋਇਆ ਨਾ ਕਰੋ ਦੇਖੋ ਜਦ ਮੈਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ ਆਈ ਸੀ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨੀ ਸੀ ਰੋਈ ਥੋਨੂੰ ਪਤਾ ਨੀ ਆ |' ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਬਹੁਤ ਦਲੇਰ ਨੇ ਮੈਂ ਹੀ ਆ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਲ | ਮੇਲ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ ਸੀ | ਕੁਆਰੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਮੇਰਾ ਮੇਰੇ ਪੇਕੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਆਖਰੀ ਦਿਨ | ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ | ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ, ਦੋਸਤ-ਮਿੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ | ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਭ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੋਰ ਸੀ | ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਪਰੋਸ ਕੇ ਚੰਗੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ | ਪਾਠ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਢੋਲ-ਢਮੱਕੇ ਨਾਲ ਨਾਨਕਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਇਆ | ਘੰਟਾ ਕੁ ਬਾਅਦ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆ ਮਾਸੀਆਂ ਆਈਆਂ | ਘਰ 'ਚ ਖੂਬ ਰੌਣਕ ਸੀ |
ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਕੁ ਵਜੇ ਹੀ ਮੂੰਹ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਜਿਹਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ | ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ | ਵਿਆਹ 'ਚ ਇਕੱਠ-ਮੱਠ ਕਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ 'ਚ ਅਟੈਚੀਆ 'ਚ ਪਏ ਸਨ | ਕਮਰੇ 'ਚ ਵੜਦੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਐਸਾ ਬੰਨ੍ਹ ਟੁੱਟਿਆ ਸਾਹ ਨਾਲ ਸਾਹ ਰਲਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ | ਜਸਵੀਰ ਮਾਸੀ ਮੇਰੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਅੰਦਰ ਆ ਗਏ | ਚੁੱਪ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਆਪ ਵੀ ਰੋਣ ਲੱਗੇ | ਮਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰ ਆ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਖ਼ਤਾਈ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਕੀ ਐ ਕੰਵਲ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਚਾਅ ਲਾਡ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਤੂੰ ਰੋਈ ਜਾਨੀ ਆਂ, ਐਾਵੇ ਨੀ ਮਨ ਖਰਾਬ ਕਰੀਦਾ |' ਮਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਦੇਖ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਈ | ਬੰਨ੍ਹ ਦੀ ਰਸਮ ਸਮੇਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਾ ਮਾਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਾ ਦੀਪੀ ਮੈਨੂੰ ਫੜ੍ਹੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ | ਸਭ ਨੇ ਚਾਅ ਤੇ ਹੁਲਾਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਾਇਆ | ਜਾਗੋ 'ਤੇ ਦੀਪੀ ਆਪ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾ-ਪਾ ਨੱਚਿਆ | ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹਨੂੰ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ | ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੰਗੜਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਚਾਅ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਆਪਣਾ ਹੁਲਾਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ | ਪਾਪਾ ਦੇ ਦੋਸਤ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵੀਰੇ ਭਾਬੀਆਂ, ਸਹੇਲੀਆਂ ਢੋਲ 'ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾ-ਪਾ ਨੱਚੇ | ਡੀ.ਜੇ. ਦੀ ਰਿਵਾਇਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੇਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ | ਮੈਨੂੰ ਛੇਤੀ ਸੌਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾ ਦਿਸੇ | ਪਰ ਦੀਪੀ, ਮਾਂ ਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗਦੇ ਰਹੇ | ਬਰਾਤ ਦੀ ਆਓ ਭਗਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ |
ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਹੋਈ | 'ਉੱਠ ਪੁੱਤ, ਚਾਰ ਵੱਜਗੇ |' ਮਾਂ ਨੇ ਉਠਾਇਆ | ਮਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਫੜ੍ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ | ਮੈਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਸੀ ਜਦ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਠਾਉਣਾ ਸੀ | ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਉਠਾਉਣਾ ਸੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ | ਜਦੋਂ ਅੱਖ 'ਚ ਇਕ ਹੰਝੂ ਗਿਰਿਆ ਮਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇ ਬੈਠ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ | ਪੁੱਤ ਘਰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਣਾ ਮਾਂ ਤਾਂ ਨੀ ਬਦਲਣੀ, ਘਰੋਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤਾਂ ਨੀ ਟੁੱਟਣਾ ਤੂੰ ਦੇਖ ਫੋਨਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਕੋਲ-ਕੋਲ ਕਰਤਾ ਜਦ ਮਰਜ਼ੀ ਫੋਨ ਕਰ ਲਿਆ ਕਰੀਂ ਜਦ ਮਰਜ਼ੀ ਆ ਜਾਇਆ ਕਰੀਂ ਉੱਠ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨ੍ਹਾਈ ਧੋਈ ਕਰੀਏ ਪੁੱਤ |' ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੇ ਮਨ ਕੈੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ | ਨ੍ਹਾਈ ਧੋਈ ਸਮੇਂ ਸੱਤ ਸੁਹਾਗਣਾ ਮੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੜ੍ਹ ਗਈਆਂ | ਜਿਹੜੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪਾਲਿਆ, ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਉਹ ਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖੀ ਨੀ | 'ਮਾਂ ....ਮਾਂ....ਮਾਂ... ਏਧਰ ਆਓ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਗਨ ਤੁਸੀਂ ਕਰੋ | 'ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਨੀ ਕੀਤਾ | ਮਾਣ ਨਾਲ ਸ਼ਗਨ ਕੀਤਾ | ਇੱਥੇ ਵੀ ਰੌਣਾ ਨਿਕਲਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ | ਕਰਮਜੀਤ ਮਾਸੀ ਦੇ ਬੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਚੇਤੇ ਨੇ 'ਪੁੱਤ ਵਿਆਹ ਮਤਲਬ ਧੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਜਦੋਂ ਨਵਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹਾਉਂਦੇ ਨੇ ਤਾਂ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਨਹਾਉਂਦੇ ਨੇ ਪੁੱਤ ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਵੀ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਆ ਬੱਸ ਨੂੰ ਹ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਵੀ ਸਾਡਾ ਐਾਵੇ ਹੀ ਮਾਣ ਵਧਾੲੀਂ |' ਮਾਸੀ ਦੇ ਬੋਲ ਐਨੀ ਦਿਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸਨ ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਭੁੱਲ ਸਕਾਂ | ਫਿਰ ਚੂੜੇ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਈ ਸਾਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ | ਮੇਰਾ ਬੈਗ ਪੈਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ | ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਧੀ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਤਾਂ ਪਾਰਲਰ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੋ ਗੱਡੀ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡਣ ਆਏ | ਮੈਂ ਘਰ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਸੀ | ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਵਿਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਹੁਣੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਪਰਤ ਕੇ ਆਵਾਂਗੀ | ਮਾਂ ਨੇ ਦਹੀਂ-ਸ਼ੱਕਰ ਖਵਾ ਕੇ ਤੋਰਿਆ | ਪਾਰਲਰ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਮੈਂ ਪੈਲੇਸ ਪਹੁੰਚੀ | ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਮੈਂ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ | ਬਰਾਤ ਆਈ ਕੁਝ ਕੁ ਮੁੱਖ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਸਾਨੂੰ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਲੈ ਕੇ ਗਏ |
ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅੱਗੇ ਸਾਨੂੰ ਨਮਸਤਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ | ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਮਾਸੜ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੜ ਫੜਾਇਆ ਤਾਂ ਪਾਪਾ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ | ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਵਹਿ ਤੁਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ ਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਗੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਗਾਏ ਸ਼ਬਦ ਨੇ ਹੋਰ ਭਾਵੁਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ |
ਮੇਰੇ ਬਾਬੁਲਾ... ਮੇਰਾ ਬਾਬੁਲਾ
ਵੀਆਹੁ ਹੋਆ ਮੇਰੇ ਬਾਬੁਲਾ
ਗੁਰਮੁਖੇ ਹਰਿ ਪਾਇਆ
ਅਗਿਆਨੁ ਅੰਧੇਰਾ ਕਟਿਆ
ਗੁਰ ਗਿਆਨੁ ਪ੍ਰਚੰਡ
ਬਲਾਇਆ ¨
ਵੀਆਹੁ ਹੋਆ ਮੇਰੇ ਬਾਬੁਲਾ
ਗੁਰਮੁਖੇ ਹਰਿ ਪਾਇਆ¨

ਪਿੱਛੇ ਬੈਠੀ ਮੇਰੀ ਭੈਣਾਂ ਵਰਗੀ ਸਹੇਲੀ ਤੇ ਮਾਸੀ ਜੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਧਰਵਾਸ ਦੇ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ | ਪਰ ਮਨ ਟਿੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ | ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਠੀ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ | ਜਦੋਂ ਭਾਵੁਕਤਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਨ ਲੱਗਾ ਜੋਤ ਵੀਰ ਜੀ ਨੇ ਪਾਠੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਸਿੱਖਿਆ ਬੰਦ ਕਰਵਾਈ | ਮਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਪਰੋਸ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਕਿਹਾ, 'ਪੁੱਤ ਐਾਵੇ ਨਾ ਕਰ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਵਿਕਾਰ ਕਰ | ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਈ ਰਿਸ਼ਤਿਆ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹੀ ਬੈਠੀ ਸੀ | ਇਕ ਧੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਇਕ ਪਤਨੀ ਦਾ ਇਕ ਨੂੰ ਹ ਦਾ | ਅਨੰਦ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰਾ ਪੇਕਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅੱਡ ਰਾਹ 'ਤੇ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਡ ਰਾਹ 'ਤੇ | ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋਇਆ | ਮੈਂ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ |
'ਪੈਲੇਸ ਪਹੁੰਚ ਬਾਕੀ ਰਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਸਮਾਂ ਅੱਜ ਭੱਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ | ਅੰਤ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ | ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਡੋਲੀ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਕੋਲ ਛੱਡਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ | ਇਕ ਲੰਮੀ ਭੀੜ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਹੀ ਸੀ | ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਦੋਸਤ, ਮਿੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਭ ਡੋਲੀ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ | ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਦਾਇਗੀ ਸਮੇਂ ਐਨੀ ਭੀੜ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ | ਨਹੀਂ ਤਾਂ 95% ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ 25-30 ਕੁ ਜਣੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਬਾਕੀ ਸ਼ਗਨ ਫੜਾ, ਖਾ-ਪੀ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ | ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਜੱਫੀ 'ਚ ਲੈ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ | ਨਾ ਰੋਣ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਮੇਰੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਦਾ ਬੇਟਾ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ | ਜਗਜੀਤ ਭਾਬੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਵਿਦਾਇਗੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰੋਈ ਮੇਰੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਨੂੰ ਜਾਰੋ-ਜਾਰ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ | ਹਰ ਇਕ ਅੱਖ ਨਮ ਸੀ | ਦੀਪੀ ਮੈਨੂੰ ਭਾਵੁਕ ਹੋਇਆ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ 'ਦੀਦੀ ਥੋਡਾ ਮੇਕਅੱਪ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜੂ | ਚੁੱਪ ਕਰ ਜੋ |' ਮਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ | ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਰੋਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਚੀਸ ਜਿਹੀ ਉੱਠੀ ਫਿਰ ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਨ ਕਰੜਾ ਕਰ ਕੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾਇਆ | ਦਿਨ ਬੰਨ੍ਹੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਦਾਈ ਤੱਕ ਦੇ ਹਰ ਪਲ ਭਾਵਕੁਤਾ ਭਰਪੂਰ ਸੀ | ਮੇਰੇ ਤਜਰਬੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਨਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੀ ਗਿਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਨਾ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਹੀ | ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ 'ਚ ਕੁਝ ਮਿਠਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕੁਝ ਖਟਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਕੁਝ ਦਰਦ ਦੀ ਚੀਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ 'ਚ ਬੱਝੀ ਮੈਂ ਪੇਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਅਣ ਵਿਆਹੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਈ |

-ਪਿੰਡ ਬੂਥਗੜ੍ਹ (ਖੰਨਾ)
ਮੋਬਾਈਲ : 97801-00348

 
< Prev   Next >

Advertisements

Advertisement

Advertisement